Top
Κινηματογράφος
22/9/2003

Τσάρλι Τσάπλιν - Ο μεγάλος δικτάτωρ , The Great Dictator (1940)

Η πρώτη ομιλούσα και ηχητική ταινία του Τσάπλιν, δεκατρία χρόνια μετά την εισαγωγή του ήχου, είναι μια γενναία και ανελέητη πολιτική σάτιρα για την άνοδο του Χίτλερ και του Ναζισμού



Σατιρίζοντας τον Χίτλερ, ο Τσάπλιν υποδύεται εδώ ένα διπλό ρόλο. Αρχικά είναι ο Αντενόιντ Χίνκελ, ο μεγάλος δικτάτορας του τίτλου και δεσποτικός διοικητής της χώρας της Τομανίας και μετά είναι ένας αμνησιακός Εβραίος κουρέας που επιστρέφει ως ήρωας από τα χαρακώματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου για να ανακαλύψει πως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Το μαγαζάκι του αποτελεί μέρος ενός γκέτο στο οποίο προΐστανται κτηνώδεις λοκατζήδες του Χίνκελ ενώ ο ίδιος λόγω της εκπληκτικής ομοιότητας του με τον δικτάτορα βρίσκεται μπλεγμένος σε απίστευτες περιπέτειες. Σκηνές όπως αυτή που ο Τσάπλιν χορεύει μπαλέτο με την Υδρόγειο, του τουρτοπόλεμου ανάμεσα στον Χίνκελ και τον Μπεντσίνο Ναπαλόνι (δικτάτορα της Βακτηριδίας), της πύρινης ομιλίας του Χίνκελ που λιώνει τα μικρόφωνα ανήκουν στις πιο ανεξίτηλες στιγμές της κινηματογραφικής ιστορίας.

Σκηνοθεσία, σενάριο: Τσάρλι Τσάπλιν Φωτογραφία: Ρόλι Τόθεροχ, Καρλ Στρους. Μοντάζ: Γουίλαρντ Νίκο Μουσική: Μέρεντιθ Γουίλσον Παίζουν: Τσάρλι Τσάπλιν, Πολέτ Γκοντάρ, Τζακ Όκι, Ρέτζιναλντ Γκάρντινερ, Χένρι Ντάνειλ, Μπίλι Γκίλμπερτ, Μορίς Μόσχοβιτς, Έμα Νταν Διάρκεια: 125’

Η ταινία απαγορεύτηκε από τους Χίτλερ, Μουσολίνι και Φράνκο ενώ ήταν υποψήφια για 5 όσκαρ.

Ο Τσάπλιν είχε την ιδέα για τη δημιουργία της ταινίας όταν ο φίλος του Αλέξάντερ Κόρντα του επισήμανε την φυσική ομοιότητα του με τον Χίτλερ. Αργότερα έμαθε πως γεννήθηκε με μια βδομάδα διαφορά από τον δικτάτορα, σχεδόν το ίδιο ύψος και βάρος, παλεύοντας και οι δύο με τη φτώχεια πριν διακριθούν στο χώρο τους. Όταν έμαθε για την εθνικιστική πολιτική του Χίτλερ και τις ρατσιστικές του επιθέσεις, εκμεταλλεύτηκε την ομοιότητα τους ως πηγή έμπνευσης για να «επιτεθεί» στον δικτάτορα

Αργότερα δήλωσε πως αν γνώρισε την αληθινή διάσταση της ναζιστικής θηριωδίας «δεν θα μπορούσε να αστειευτεί με τη φονική τους παράνοια»

Η παραγωγή της ταινίας ξεκίνησε το 1937 όταν ακόμα δεν υπήρχαν πολλοί που πίστευαν πως ο ναζισμός συνιστούσε απειλή, ενώ το φιλμ κυκλοφόρησε το 1940 λίγο πριν η Αμερική μπει στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Όταν κυκλοφόρησε η ταινία ο Χίτλερ απαγόρευσε την προβολή της σε όλες τις κατεχόμενες χώρες. Περίεργος ο ίδιος για το φιλμ, παρήγγειλε μια κόπια μέσω Πορτογαλίας. Την είδε δύο φορές, χωρίς κανείς να μάθει ποτέ την αντίδραση του. «Θα έδινα τα πάντα για να μάθω τι σκέφτηκε για την ταινία» δήλωσε αργότερα ο Τσάπλιν

Σύμφωνα με ντοκιμαντέρ για τα γυρίσματα του φιλμ, ο Τσάπλιν άρχισε να νιώθει όλο και πιο άβολα μιμούμενος τον Χίτλερ όσο μάθαινε για τις δράση του δικτάτορα στην Ευρώπη. Τελικά, η ναζιστική εισβολή στη Γαλλία ενέπνευσε τον Τσάπλιν να αλλάξει το φινάλε της ταινίας για να συμπεριλάβει τον φημισμένο φιλειρηνικό λόγο του κουρέα

Στην Ισπανία η ταινία απαγορεύτηκε μέχρι το θάνατο του δικτάτορα Φράνκο, το 1975

Ο Τσάπλιν δήλωσε πως όταν φορούσε το κοστούμι του Χίνκελ ένιωθε πιο επιθετικά. Οι κοντινοί του άνθρωποι θυμούνται πως ήταν πιο δύσκολο να δουλέψουν μαζί του τις μέρες που γύριζε τις σκηνές του Χίνκελ.





Αφίσα εποχής στα Γαλλικά



Νίκος Παναγιωτόπουλος
Φόρεστ Γκαμπ (Forrest Gump)
Paolo και Vittorio Taviani
Θόδωρος Αγγελόπουλος
6ο Διεθνές Πανόραμα Ανεξάρτητων Δημιουργών Φιλμ και Βίντεο
Τσάρλι Τσάπλιν - Ο μεγάλος δικτάτωρ , The Great Dictator (1940)
Τσάρλι Τσάπλιν - Μοντέρνοι Καιροί , Modern Times (1936)
Βραβεία του 5ου Διεθνούς Πανοράματος Ανεξάρτητων Δημιουργών
Κρυφοκοιτάζοντας στο Πανόραμα..
Τσάρλι Τσάπλιν - Τα φώτα της πόλης, The City Lights (1931)
Μουσείο Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Θερινοί Κινηματογράφοι
Στην Πέννυ Παναγιωτοπούλου το βραβείο της ΠΕΚΚ
Συνέντευξη: Abbas Kiarostami
Συνέντευξη: Bob Rafelson
Παρουσίαση: Shirin Neshat
Συνέντευξη Τύπου Διεθνούς Κριτικής Επιτροπής
Συνέντευξη: Hong Sang-Soo
Οι Ελληνικές Ταινίες - Δημιουργοί - Φιλμογραφία
Τι θα δούμε στο 43ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου
8 χρόνια Λέσχη Κινηματογράφου Εργατικού Κέντρου Θεσσαλονίκης